Poranna wycieczka przez Czerwone Wierchy może być jedną z najpiękniejszych tatrzańskich przygód, ale łatwo źle ocenić jej długość i wysiłek. Opisuję tutaj najlepsze warianty przejścia, czasy, przewyższenia, trudniejsze miejsca oraz zasady przygotowania na lato i zimę, żeby można było rozsądnie wybrać trasę dla siebie.
Najważniejsze decyzje przed wyjściem na Czerwone Wierchy
- Klasyczny wariant prowadzi z Kir przez Ciemniak, Krzesanicę, Małołączniak i Kopę Kondracką do Kuźnic.
- Całe przejście ma około 15,2 km i zajmuje przeciętnie 8-9 godzin bez długich postojów.
- Najwyższym punktem jest Krzesanica, 2122 m n.p.m.
- Latem trudność techniczna jest umiarkowana, ale długość, wiatr i brak schronienia na grani wymagają dobrej kondycji.
- Zimą potrzebne są doświadczenie, sprzęt i znajomość zagrożenia lawinowego; część szlaków bywa także sezonowo zamknięta.
Co obejmuje trasa przez Czerwone Wierchy
Czerwone Wierchy to nie jeden szczyt, lecz szeroki grzbiet Tatr Zachodnich złożony z czterech kulminacji. Idąc od zachodu, zdobywa się Ciemniak (2096 m), Krzesanicę (2122 m), Małołączniak (2096 m) i Kopę Kondracką (2005 m). Szczyty rozdzielają Mułowa, Litworowa i Małołącka Przełęcz.
Nazwa masywu pochodzi od situ skuciny. Pod koniec lata i jesienią roślinność na stokach przybiera rdzawy, czerwony kolor, dzięki czemu zbocza wyglądają z daleka jak rozświetlone. Najładniejsze panoramy otwierają się na Tatry Wysokie, Giewont, Dolinę Kościeliską i słowacką stronę grani.
Sam grzbiet jest szeroki i w warunkach letnich nie wymaga wspinaczki ani pokonywania długich ciągów łańcuchów. Nie oznacza to jednak łatwego spaceru. Największym wyzwaniem pozostają ponad 1400 m podejść, wiele godzin marszu oraz szybkie zmiany pogody na odsłoniętym terenie.
Najlepszy wariant prowadzi z Kir do Kuźnic
Najbardziej logiczne przejście zaczynam w Kirach, przy wylocie Doliny Kościeliskiej. To trasa jednostronna, dlatego wygodniej korzystać z komunikacji między Zakopanem, Kirami i Kuźnicami niż zostawiać samochód przy jednym z końców szlaku.
Przebieg klasycznej trasy
- Z Kir idę zielonym szlakiem w stronę Doliny Kościeliskiej.
- W rejonie Niżniej Kiry Miętusiej skręcam na czerwony szlak prowadzący przez Adamicę, Polanę Upłaz i Twardy Grzbiet.
- Po wyjściu ponad granicę lasu docieram przez Chudą Przełączkę na Ciemniak.
- Granią przechodzę przez Krzesanicę i Małołączniak.
- Po zejściu na Małołącką Przełęcz podchodzę na Kopę Kondracką.
- Z Przełęczy pod Kopą Kondracką schodzę zielonym szlakiem na Halę Kondratową, a potem niebieskim przez Kalatówki do Kuźnic.
Oficjalnie ten wariant ma około 15,2 km, a czas przejścia wynosi około 8 godzin i 30 minut. Suma podejść to mniej więcej 1419 m, a zejść 1299 m. Ja do takiego czasu zawsze dodaję przynajmniej godzinę zapasu na odpoczynek, zdjęcia, tłok i wolniejsze tempo na kamienistych odcinkach.
| Odcinek | Orientacyjny czas | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Kiry - Cudakowa Polana | około 20 minut | Łatwe dojście zielonym szlakiem w Dolinie Kościeliskiej. |
| Cudakowa Polana - Ciemniak | około 4-4,5 godziny | Długie podejście przez las, a później odsłonięty teren. |
| Ciemniak - Krzesanica | około 15-20 minut | Krótki odcinek granią z obniżeniem na Mułową Przełęcz. |
| Krzesanica - Małołączniak | około 30-40 minut | Szeroki, widokowy grzbiet, zwykle bez trudności technicznych. |
| Małołączniak - Kopa Kondracka | około 45-60 minut | Szlak schodzi na Małołącką Przełęcz, a potem ponownie się wznosi. |
| Kopa - Kuźnice przez Halę Kondratową | około 2-2,5 godziny | Długie zejście, które mocno obciąża kolana pod koniec dnia. |
Można odwrócić kierunek i wejść z Kuźnic przez Kalatówki oraz Halę Kondratową, a następnie przejść granią do Ciemniaka i zejść do Kir. Ten wariant sprawdza się osobom, które wolą najpierw pokonać regularne podejście, a później schodzić dłużej, lecz bardziej stopniowo. W obu kierunkach trzeba przeznaczyć na wycieczkę pełny dzień.
Alternatywne wejścia pozwalają skrócić albo urozmaicić wycieczkę
Nie każdy musi przechodzić cały masyw. Do Czerwonych Wierchów prowadzi kilka szlaków, dzięki którym można wybrać jeden szczyt, zrobić trasę tam i z powrotem albo połączyć grań z inną doliną.
Z Doliny Małej Łąki na Kopę Kondracką
Z Gronika żółty szlak prowadzi przez Dolinę Małej Łąki, Wielką Polanę Małołącką i Kondracką Przełęcz na Kopę Kondracką. Samo wejście zajmuje około 4 godzin. To rozsądny wybór, jeśli zależy mi na zdobyciu pierwszego z czterech szczytów bez przechodzenia całej grani.
Wariant tam i z powrotem jest długi, ale pozbawiony konieczności organizowania transportu na dwóch końcach. Można też z Kopy przejść dalej granią, a zejść przez Małołączniak niebieskim szlakiem do Doliny Małej Łąki. Trzeba wtedy pamiętać, że zejście przez Kobylarzowy Żleb jest bardziej wymagające.
Z Gronika przez Kobylarzowy Żleb na Małołączniak
Niebieski szlak z Gronika prowadzi przez Przysłop Miętusi i Czerwony Grzbiet. Na Małołączniak dociera się po około 4 godzinach, ale po drodze znajduje się stromy Kobylarzowy Żleb z luźnym rumoszem skalnym oraz skalny próg o wysokości około 12 metrów, ubezpieczony łańcuchem.
Nie traktuję tej trasy jako najlepszego wejścia dla osoby zupełnie początkującej. Łańcuch pomaga, lecz nie zastępuje pewnego kroku, odpowiedniego obuwia i umiejętności zachowania odstępu od innych turystów. Spadające kamienie są realnym zagrożeniem, szczególnie gdy na szlaku jest tłoczno.
Przeczytaj również: Jaworzyna Krynicka - najkrótszy szlak? Sprawdź!
Wejście z Kuźnic przez Halę Kondratową
Z Kuźnic można dojść przez Kalatówki i Halę Kondratową do Przełęczy pod Kopą Kondracką, a następnie wejść na Kopę. Do samego szczytu trzeba liczyć około 3-4 godzin, zależnie od tempa i warunków. Ten wariant dobrze nadaje się na krótszą wycieczkę, podczas której można zawrócić z Kopy lub przejść tylko fragment grani.
Wjazd kolejką na Kasprowy Wierch także może skrócić podejście. Z górnej stacji idzie się przez Goryczkowe Czuby w stronę Przełęczy pod Kopą Kondracką, a dalej na główny grzbiet. To wygodne rozwiązanie, ale nie należy mylić go z łatwym spacerem. Na wysokości prawie 2000 m nadal czekają wiatr, odsłonięta grań i kilka godzin marszu.
Trudność zależy bardziej od długości i pogody niż od łańcuchów
W letnich warunkach główny grzbiet oceniam jako trasę o umiarkowanej trudności technicznej, ale wymagającą kondycyjnie. Szeroka ścieżka może dawać złudne poczucie łatwości. Po kilku godzinach podejść kamieniste zejście i wiatr potrafią zmęczyć bardziej niż krótszy, ale bardziej stromy szlak.
Największe problemy pojawiają się przy mgle. Na grani jest wtedy mniej punktów orientacyjnych, a zejście w niewłaściwą stronę może skierować turystę na strome zbocza. Przed wyjściem sprawdzam prognozę, komunikat TPN i czas zachodu słońca, a w telefonie mam pobraną mapę działającą bez zasięgu.
Warto znać miejsca, w których można przerwać wycieczkę. Z Chudej Przełączki można zejść zielonym szlakiem w stronę Doliny Tomanowej, z rejonu Małołączniaka prowadzi niebieski szlak przez Kobylarzowy Żleb, a z Przełęczy pod Kopą Kondracką można zejść na Halę Kondratową. Nie czekam z odwrotem do ostatniego szczytu, jeśli pogoda wyraźnie się pogarsza.
Jak przygotować się do przejścia latem i jesienią
Na całej grani nie ma schroniska ani pewnego źródła wody. Zapas najlepiej uzupełnić przed wyjściem, a na całodzienną trasę zabrać przynajmniej 1,5-2 litry płynów na osobę, więcej podczas upału. W plecaku powinny znaleźć się także kaloryczne jedzenie, dodatkowa warstwa odzieży, kurtka przeciwdeszczowa, czapka, rękawiczki i naładowany telefon.
Podstawą są buty z przyczepną podeszwą. Sportowe obuwie miejskie może wystarczyć na dolinny spacer, ale na kamieniste zejścia i mokrą trawę daje zbyt małą stabilność. Kijki trekkingowe pomagają szczególnie podczas zejścia do Hali Kondratowej, choć na bardziej stromych fragmentach trzeba mieć wolne ręce.
Najlepiej ruszyć wcześnie rano. W sezonie letnim na podejściu z Kir i w rejonie Kopy może być tłoczno, a późny start oznacza powrót po zmroku. Do czasu z mapy dodaję 20-30 procent rezerwy, zwłaszcza gdy idę z dziećmi, większą grupą albo osobami, które dopiero nabierają górskiego doświadczenia.
Jesień bywa wyjątkowo atrakcyjna kolorystycznie, lecz dzień jest krótszy, a oblodzenie może pojawić się już na początku sezonu. Po pierwszych przymrozkach nie zakładam automatycznie, że szlak nadal ma typowo letnie warunki.
Zimą ta sama grań wymaga zupełnie innego podejścia
Zimowe przejście Czerwonych Wierchów nie jest po prostu letnią trasą pokrytą śniegiem. Zasypane oznaczenia, oblodzenie, nawisy, silny wiatr i ograniczona widoczność zmieniają charakter wycieczki. Potrzebne mogą być raki, czekan, kask, odpowiednia odzież oraz umiejętność oceny zagrożenia lawinowego.
Tatrzański Park Narodowy sezonowo zamyka między innymi odcinek szlaku na Czerwone Wierchy od Doliny Tomanowej do Chudej Przełączki. Zimą przed wyjściem trzeba sprawdzić aktualny komunikat o zamknięciach, warunkach i zagrożeniu lawinowym. Sam fakt, że pozostała część szlaku jest formalnie dostępna, nie oznacza, że będzie bezpieczna dla osoby bez zimowego doświadczenia.
Na pierwszy zimowy wyjazd w ten rejon wybrałbym niższy, dobrze znany szlak albo skorzystał z pomocy przewodnika. W górach nie oceniam trudności po liczbie łańcuchów. Zimą nawet szeroki, trawiasty grzbiet może stać się terenem wymagającym większych umiejętności niż niejedna letnia ścieżka.
Dobry plan sprawia, że Czerwone Wierchy zostają w pamięci
Najlepszym wyborem dla osoby z dobrą kondycją i doświadczeniem w dłuższych wycieczkach będzie klasyczne przejście z Kir przez cztery szczyty do Kuźnic. Początkujący mogą zacząć od Kopy Kondrackiej z Kuźnic albo Doliny Małej Łąki, a bardziej wprawieni wybrać trasę przez Kobylarzowy Żleb lub wariant z Kasprowego Wierchu.
Przed wyjściem sprawdź aktualne komunikaty TPN, pogodę, transport i długość dnia. Zabierz mapę, zapas wody, odzież na wiatr oraz zapas czasu. Czerwone Wierchy nie wymagają pośpiechu, a najlepsze widoki pojawiają się wtedy, gdy można zatrzymać się na chwilę i bezpiecznie cieszyć się granią.
